De TenneT-netcongestie tot en met 2036 richting Helmond

Stand 11 oktober 2026. De cijfers komen van TenneT, tenzij er 'eigen schatting' of 'eigen uitlezing' bij staat.

Heeft het zin om problemen in Den Bosch op te lossen?

Ja, maar het opent de wachtlijst niet. Tot de nieuwe hoogspanningsvoeding bij Wijchen klaar is (uiterlijk 2036) krijgt op de negen hoogspanningsstations van de ring, ook Den Bosch Noord en West, niemand extra capaciteit van TenneT. Wie een nieuwe of zwaardere grote aansluiting aanvraagt, ook bij Enexis, komt op de wachtlijst. De groei van woningen, warmtepompen en laadpalen die TenneT verwacht, rekent het wel mee. De oorzaak: een korte verbinding bij Helmond en een verbinding bij Waalwijk raken in TenneT's berekening een paar honderd uur per jaar te vol, en die verbindingen delen Den Bosch, Oss, Uden en Helmond.

Wat in Den Bosch zelf knelt, bij de stations en kabels van Enexis, moet hoe dan ook worden opgelost. Daar helpen Bossche maatregelen direct, en het is de eerstvolgende rem zodra TenneT weer ruimte geeft.
Volgens de tabel van TenneT is het knelpunt klein in tijd. In 2033, het jaar dat TenneT als zwaarste doorrekent, is op het drukste uur 133 MW regelbaar vermogen nodig: 13 % van de 1.006 MW transportcapaciteit van de ring. In 806 uur (9 % van het jaar) is er iets nodig, gemiddeld ongeveer 30 MW (eigen berekening uit 23.808 MWh).
Een batterij bij Helmond ontlast die verbinding ongeveer zes keer zoveel als dezelfde batterij in Den Bosch (eigen schatting; TenneT publiceert dit niet). Voor Den Bosch telt ook de verbinding bij Geertruidenberg en Waalwijk: daar telt een Bossche MW voor ongeveer een derde, bij Helmond voor ongeveer een achtste (eigen schatting).
Of er vóór 2036 ruimte is voor nieuwe Bossche afnemers die in de knelpunturen uit mogen, hangt af van welke grens TenneT bij Waalwijk hanteert; TenneT gebruikt in hetzelfde rapport twee grenzen. Met de hoge grens kan één grote afnemer op 150 kV orde 100 MW krijgen als hij hooguit 15 % van de tijd beperkt mag worden, en zouden afnemers via Enexis met samen 50 MW 600 tot 1.500 uur per jaar uit moeten. Met de lage grens is er vrijwel niets (eigen schatting).
Den Bosch kan TenneT om dingen vragen die nu niet gebeuren: de juiste grens en de uurgegevens, flexibiliteit inkopen op de goede plek, niet-vaste contracten aanbieden, en het korte stuk bij Helmond verzwaren (vragen aan TenneT).

Begrippen op deze pagina

150 kV en 380 kV: De hoogspanningsnetten van TenneT. Het 380 kV-net is de snelweg door het land; het 150 kV-net brengt de stroom naar de regio. Enexis neemt de stroom op 150 kV over en verdeelt die via de stations Noord en West in Den Bosch.
N-1: De eis dat het net bij normaal bedrijf blijft werken als één onderdeel door een storing uitvalt, bijvoorbeeld een verbinding of een transformator. TenneT rekent daarom per uur uit hoe zwaar elke verbinding belast wordt als de zwaarste storing optreedt. Onderhoud en een storing tegelijk rekent TenneT in dit onderzoek niet door.
Grens: De stroom die een verbinding mag dragen zonder te warm te worden. Bij de verbinding Helmond Oost – Helmond Zuid is dat 218 MW in de winter en 186 MW in de zomer.
Regelbaar vermogen (flex): Afnemers of batterijen die op afroep minder stroom van het net halen, vastgelegd in een contract. Met elke gecontracteerde MW schuift de technische grens van de ring een MW op, tot hooguit 150 % van 1.006 MW. Tot die grens moet TenneT met congestiemanagement proberen klanten toe te laten. De grens van een verbinding zelf, zoals 218 MW bij Helmond, verandert er niet door.
Niet-vast contract: Een aansluiting die in de knelpunturen uit moet of minder mag afnemen. Bij een tijdsduurgebonden contract is dat hooguit 15 % van de tijd; dat bestaat alleen voor aansluitingen vanaf 110 kV.
Warmtemodel C: Een eigen schatting van de stroom die een bovengrondse draad per uur kan dragen voordat hij te warm wordt, bij het gemeten weer van 2024 (KNMI): buitentemperatuur, zon en 60 % van de gemeten wind, gemiddeld over zes aangenomen soorten draad. Bij koud weer met wind ligt C boven de vaste grens, bij warm weer zonder wind eronder. Geen grens van TenneT: TenneT rekent met één grens per seizoen.
Wachtlijst: Wie een nieuwe of zwaardere aansluiting heeft aangevraagd en die niet krijgt. In de hele ring is dat 446 MW plus 256 MW aan batterijen.

Wat is dit?

Den Bosch krijgt zijn stroom uit het 150 kV-net van TenneT. Dat net loopt als een ring langs negen stations: van Geertruidenberg via Waalwijk, Den Bosch, Oss, Uden en Helmond naar Eindhoven. De ring wordt aan twee kanten gevoed: in Geertruidenberg en in Eindhoven zetten grote transformatoren stroom uit het 380 kV-net om naar 150 kV. Alle stations in de ring delen dezelfde verbindingen.

Schema van de ring, ongeveer op schaal. Een dikke lijn is een dubbel circuit; de twee knelpunten zijn dik gestreept met een label; de geplande voeding bij Wijchen en de kabel naar Oss zijn gestippeld. Bron: TenneT Assets Hoogspanning en LUX-NL; de plek van Wijchen is benaderd.

TenneT rekent voor elk uur van het jaar uit hoe zwaar elke verbinding belast wordt als de verbinding ernaast uitvalt (N-1), en vergelijkt dat met de grens van die verbinding. Twee verbindingen raken daarbij te vol:

Knelpunt 1: Helmond Oost – Helmond Zuid, een bovengrondse lijn van ongeveer 1,5 km uit 1968. TenneT noemt dit het dominante knelpunt; in 2033 gaat de stroom er volgens TenneTs berekening tot 64 MW boven de grens (eigen uitlezing). Volgens een eigen vereenvoudigd netmodel is meestal de uitval van de verbinding Uden – Helmond Zuid maatgevend; dan moet een groot deel van de stroom voor Helmond Oost, Aarle-Rixtel, Uden en Oss over dit korte stuk. TenneT noemt de storing niet.
Knelpunt 2: Geertruidenberg – Waalwijk, de westelijke ingang van de ring.

Omdat de stations de verbindingen delen, geeft TenneT tot de oplossing er is op geen enkel station in de ring extra capaciteit, ook niet in Den Bosch. De oplossing is een nieuw 380/150 kV-station bij Wijchen met een kabel naar Oss. Daarmee groeit de capaciteit van het gebied van 1.006 naar 1.500 MW. TenneT verwacht het deelnet Noordoost-Brabant (station Wijchen plus de kabel Wijchen – Oss) uiterlijk in 2036 (90 % zeker volgens de Metropoolregio Eindhoven, 9-7-2026).

Hoe groot is het knelpunt?

1.006 MWtransportcapaciteit van de ring vanaf 2027, volgens de planning van TenneT

133 MWregelbaar vermogen dat TenneT in 2033 op het drukste uur zoekt: 13 % daarvan

806 uurzo vaak is er in 2033 regelbaar vermogen nodig: 9 % van het jaar, meestal minder dan 133 MW

0 MWheeft TenneT daarvan in de ring gecontracteerd

TenneT zoekt deze flexibiliteit alleen al voor de groei die er zonder de wachtlijst komt: meer verbruik van wie nu is aangesloten, nieuwe woningen, warmtepompen, laadpalen en contracten die al zijn toegezegd. Voor de wachtlijst is daar nog niets bij geteld.

Wat TenneT aan regelbaar vermogen zoekt, alleen al voor de groei van wie nu is aangesloten (TenneT 2-12-2025, tabel 2.7.3-2.7.5; percentages eigen berekening)
Jaar	Regelbaar vermogen	deel van de 1.006 MW van de ring	Uren per jaar	deel van het jaar	Energie	deel van de energie over de knelpunten	Geschatte kosten
2028	73 MW	7,3 %	66	0,8 %	1.118 MWh	0,04 %	€ 0,32 mln
2029	55 MW	5,5 %	50	0,6 %	617 MWh	0,02 %	€ 0,18 mln
2030	105 MW	10,4 %	388	4,4 %	8.573 MWh	0,26 %	€ 2,45 mln
2031	135 MW	13,4 %	572	6,5 %	16.208 MWh	0,48 %	€ 4,63 mln
2032	112 MW	11,1 %	639	7,3 %	15.278 MWh	0,45 %	€ 4,37 mln
2033	133 MW	13,2 %	806	9,2 %	23.808 MWh	0,67 %	€ 6,81 mln

De geschatte kosten zijn wat TenneT verwacht te betalen voor regelbaar vermogen, zodat de groei van wie al is aangesloten past. Wie niet kan aansluiten, telt daarin niet mee. De schade voor bedrijven en woningbouw achter de ring is van 2026 tot en met 2036 circa € 5,1 miljard, en eind 2036 wachten er circa 28.000 nieuwbouwwoningen (eigen schatting; wat kost de volle ring?).

De 1.006 MW is wat TenneT de aanwezige transportcapaciteit van de ring noemt (tabel 2.7.2): de maat voor het hele gebied op het drukste moment. Het knelt al eerder, per verbinding en per uur: in 2028 is de benodigde capaciteit 941 MW, en toch zoekt TenneT dan 73 MW. De stap van 849 naar 1.006 MW volgt uit vervanging van apparatuur in Helmond Zuid en Eindhoven Oost en kan schuiven. TenneT rekent 2033 door als het jaar met de zwaarste belasting, nog zonder Wijchen, en noemt het "het kritieke jaar" (§2.7.5); daarom is voor 2033 dezelfde 1.006 MW aangehouden. "Energie over de knelpunten" is TenneT tabel 2.7.4: wat er over de knelpuntverbindingen gaat, tot hun grens (2033: 3,56 mln MWh). TenneT rekent alsof elke MW regelbaar vermogen volledig werkt en schrijft zelf dat in werkelijkheid meer nodig is, zeker verder van het knelpunt.

De verbinding bij Helmond zelf mag 218 MW dragen in de winter en 186 MW in de zomer. In 2033 gaat de berekende stroom er op het zwaarste uur 64 MW overheen: 29 % van de wintergrens (eigen uitlezing van de TenneT-figuur). De 133 MW die TenneT zoekt, geldt voor de ring als geheel, dus ook voor Geertruidenberg – Waalwijk; hoe TenneT dat getal opbouwt, staat niet in het rapport.

Pieken en dalen in 2029 en 2033

In 2029 blijft de verbinding bij Helmond het hele jaar onder de grens: het drukste uur is 186,0 MW, 32,0 MW onder de wintergrens (eigen uitlezing). In 2033 gaat ze op 69 dagen over de grens, tot 63,8 MW. Geertruidenberg – Waalwijk komt in 2029 op 2 dagen boven de grens van bijlage 6.5.3, op 2 en 29 oktober, tot 28,7 MW; in 2033 op 65 dagen, tot 80,4 MW (eigen uitlezing).

TenneT zoekt voor de hele ring in 2029 55 MW regelbaar vermogen gedurende 50 uur (tabel 2.7.3). Dat valt tussen de twee grenzen van Geertruidenberg – Waalwijk in: met de grens van bijlage 6.5.3 komt de stroom daar in 2029 hooguit 28,7 MW en 2 tot 12 uur boven de grens, met de grens van figuur 2.7.3 (390 / 325 MW) hooguit 101,2 MW en 109 tot 1.405 uur (eigen uitlezing).

De grafieken tonen ook warmtemodel C: een eigen schatting van de stroom die de draad per uur kan dragen bij het weer van 2024 (zie Begrippen). Helmond Oost – Helmond Zuid komt daar in 2029 nooit boven en in 2033 in 61 tot 171 uur, tot 53,9 MW. Geertruidenberg – Waalwijk komt in 2029 7 tot 8 uur boven C, op 5 dagen en tot 31,2 MW, en in 2033 35 tot 156 uur, tot 75,4 MW (eigen schatting). Bij weinig wind ligt C onder de vaste grens: bij Helmond 1.035 en bij Waalwijk 1.090 uur van het jaar.

De twee knelpunten in 2029 en 2033, bij uitval van de verbinding ernaast. 2029: eigen uitlezing van bijlage 6.5.2 en 6.5.3; 2033: eigen uitlezing van figuur 2.7.2 en 2.7.3 (TenneT 2-12-2025). Geertruidenberg – Waalwijk tegen de grens van bijlage 6.5.3.
	Helmond Oost – Helmond Zuid, 2029	idem, 2033	Geertruidenberg – Waalwijk, 2029	idem, 2033
Grens, winter / zomer	218 / 186 MW	218 / 186 MW	478,8 / 397,5 MW	478,8 / 397,5 MW
Drukste uur	186,0 MW 19 november om 15:00	281,8 MW 19 november om 15:00	471,1 MW 2 januari om 16:00	559,2 MW 10 januari om 17:00
Hooguit boven de grens	0,0 MW	63,8 MW	28,7 MW	80,4 MW
Dagen met een uur boven de grens	0	69	2	65
Uren boven de grens	0	264 tot 640	2 tot 12	167 tot 554
Energie boven de grens	0 MWh	3.879 tot 10.858 MWh	52 tot 282 MWh	4.421 tot 15.636 MWh
Tegen warmtemodel C (eigen model, weer van 2024)
Uren boven C	0	61 tot 171	7 tot 8	35 tot 156
Hooguit boven C	0,0 MW	53,9 MW	31,2 MW	75,4 MW
Dagen met een uur boven C	0	23	5	22
Energie boven C	0 MWh	1.112 tot 3.336 MWh	100 tot 124 MWh	882 tot 4.049 MWh

De grafiek toont voor elke dag van het gekozen jaar hoe zwaar de verbinding belast wordt als de verbinding ernaast uitvalt, volgens de berekening van TenneT. De band loopt van het rustigste tot het drukste uur van die dag.

arcering boven de grens dagpieken warmtemodel C

Bron 2033: TenneT 2-12-2025, figuur 2.7.2 en 2.7.3 (p. 40), uitgelezen met onderzoek\scripts\digitaliseer_tennet_ring.py. Bron 2029: bijlage 6.5.2 en 6.5.3 (p. 63 en 65), plaatjes waarin een pixel ongeveer 4 uur beslaat, per dag uitgelezen met onderzoek\scripts\digitaliseer_tennet_bijlage.py. Waarden onder 0 (stroom de andere kant op, vooral zomermiddagen met zon) zijn weggelaten, zoals in de TenneT-figuren. De groenblauwe streep-puntlijn is warmtemodel C op het drukste uur van elke dag (eigen model, weer van 2024; onderzoek\scripts\thermische_grens_ring.py). Tijdas: uur 0 = 1 januari 00:00 (aanname).

De grafiek als tabel, per maand

In 2033 zit de verbinding bij Helmond op 69 dagen boven de grens, vrijwel alleen van oktober tot en met maart, tussen 7 en 22 uur.
In de helft van de uren met stroom richting Helmond is die in 2033 119 MW of minder, ruim 100 MW onder de wintergrens. In ongeveer een vijfde van de uren, vooral zomermiddagen met veel zon, loopt de stroom de andere kant op (eigen uitlezing).
Boven de grens zit ze in 2033 tussen ongeveer 260 en 650 uur (3 tot 7 %); in de overige 93 tot 97 % van de uren zit ze eronder. TenneT tekende de figuur vereenvoudigd, daarom is dit een bandbreedte (eigen uitlezing). De pieken liggen vast: twee onafhankelijke uitlezingen verschillen minder dan 1 %.
Op dagen met een overschrijding in 2033 ligt het rustigste nachtuur (0-6 uur) gewoonlijk 91 MW onder de grens, en minstens 44 MW. Een batterij van 64 MW die tussen 22 en 7 uur laadt, dekt de overschrijding op 67 van de 69 dagen; op 15 en 16 januari komt ze tekort (eigen uitlezing, rendement 90 %).

Voor Geertruidenberg – Waalwijk tekent TenneT in hetzelfde rapport twee verschillende grenzen: 390/325 MW in figuur 2.7.3 en ongeveer 479/398 MW in bijlage 6.5.3. Met de lage grens zit de verbinding 1.100 tot 2.400 uur per jaar te vol, met de hoge 170 tot 520 uur in 2033 (eigen uitlezing). Welke geldt, kan alleen TenneT zeggen. De knop Geertruidenberg – Waalwijk toont voor 2033 beide; in de bijlage van 2029 staat alleen de hogere grens.

Waarom kan er dan toch niets bij?

Op de verbinding bij Helmond is het drukste uur van 2033 282 MW; in de helft van de uren met stroom richting Helmond is die 119 MW of minder. De regels kijken naar het drukste uur:

Preventief rekenen. De verbinding moet de zwaarste storing in elk uur aankunnen, ook als die storing zich niet voordoet. Na een storing automatisch een deel van de afname afschakelen, rekent TenneT niet mee.
Elk jaar tot de oplossing. Een aansluiting heeft geen einddatum. Ze moet dus passen in elk jaar tot Wijchen er is. In TenneTs berekening beslist daarom 2033, het jaar met de zwaarste belasting.
Alleen gecontracteerde flex telt. TenneT mag de grens alleen optillen met regelbaar vermogen dat in een contract vastligt. In de ring is dat 0 MW; voor heel Brabant had TenneT in 2025 1.034 MW.
De groei past al niet. Vanaf 2028 past de groei van wie nu is aangesloten niet meer zonder flex. Elke nieuwe vaste aansluiting maakt het tekort groter.
Weinig druk op aanbieders. Grote afnemers in de ring zijn pas vanaf 60 MW verplicht flexibiliteit aan te bieden; voor teruglevering in hetzelfde gebied ligt die grens op 1 MW.
Geen andere soorten contracten bekeken. Aansluitingen die in de knelpunturen uit mogen (tijdsduurgebonden of tijdsblokgebonden) tellen volgens de regels niet mee in de grens. Het TenneT-rapport onderzoekt ze voor de ring niet. Een tijdelijk vast contract, bijvoorbeeld tot 2028, bestaat in de regels niet, terwijl TenneT voor 2026-2027 geen flex nodig heeft.

De geschatte kosten voor de ring (€ 18,75 mln) en voor heel Noord-Brabant samen (€ 55,2 mln) blijven ruim onder de financiële grens van € 264 mln die TenneT voor Noord-Brabant berekent. De groei van wie al is aangesloten past ook zonder wachtlijst al niet; het tekort ontstaat dus ook zonder de aanname dat wachtenden 24 uur per dag vol afnemen. Meer ruimte vóór 2036 vraagt dat de zwaarste uren op beide verbindingen verdwijnen (flex of verzwaren op de goede plek), of dat de regels en contracten anders worden ingevuld.

Waar helpt een batterij het meest?

Een MW minder afname op het juiste moment ontlast de verbinding bij Helmond niet overal even sterk. Van een extra MW afname bij Helmond Oost komt 0,86 MW op die verbinding terecht; van een MW in Den Bosch 0,13 MW (eigen schatting met een vereenvoudigd netmodel). De grafieken tonen hoeveel MW batterij of flex nodig is om 1 MW ruimte te maken: korter is beter.

Voor knelpunt 1, Helmond Oost – Helmond Zuid

Voor knelpunt 2, Geertruidenberg – Waalwijk

MW flex (regelbaar vermogen) per MW ontlasting, bij de uitval die het zwaarst weegt. Eigen vereenvoudigd rekenmodel van de ring met geschatte lijngegevens (8-10-2026). Den Bosch is gearceerd en vet gelabeld.

Voor de verbinding bij Helmond is bij Helmond Oost of Aarle-Rixtel 1,2 à 1,3 MW nodig, in Den Bosch 7,5 à 7,8 MW. Een batterij bij Helmond helpt TenneT daar dus ongeveer zes keer zoveel (eigen schatting).
Voor de verbinding bij Geertruidenberg – Waalwijk is Waalwijk de beste plek (1,7 MW); Den Bosch komt daarna (3,2 MW).
Om de overschrijding bij Helmond (hooguit 64 MW) weg te nemen, is bij Helmond Oost een batterij van ongeveer 75 MW met 626 MWh opslag nodig (424 tot 1.271 MWh; hoeveel MWh?). Vanuit Den Bosch vraagt dezelfde ontlasting ongeveer 480 MW (eigen schatting, met perfecte voorkennis). Dat lost knelpunt 1 op; voor Geertruidenberg – Waalwijk is een tweede batterij nodig, bij Waalwijk 646 MWh.
Een Bossche batterij heeft vooral zin voor de knelpunten van Enexis in Den Bosch zelf en voor de verbinding bij Waalwijk.

Wat zou er vóór 2036 kunnen?

Maatregel	Wat het doet	Orde van grootte	Wie beslist	Stand oktober 2026
De juiste grens bij Waalwijk laten vaststellen (390/325 of ongeveer 479/398 MW)	bepaalt hoeveel flex, niet-vaste contracten en stroomsturing opleveren	het verschil tussen orde 100 MW en vrijwel niets voor Den Bosch	TenneT	twee grenzen in één rapport
De uurberekening als getallen opvragen	maakt elke maatregel exact te berekenen	–	TenneT; ACM bij een Woo-verzoek	TenneT zou ze sinds 2024 aan de ACM leveren (niet zelf nagegaan)
Flex inkopen bij Helmond Oost, Aarle-Rixtel en Waalwijk (batterijen, bedrijven die op piekmomenten minder afnemen)	tilt de technische grens van de ring op, tot hooguit 150 % van 1.006 MW	55-135 MW alleen al voor de groei; daarboven ruimte voor de wachtlijst	TenneT en Enexis (contracten), ACM (regels)	0 MW gecontracteerd in de ring; 256 MW batterijen op de wachtlijst, plek onbekend
De plicht om flex aan te bieden voor afname verlagen van 60 naar 1 MW	dwingt aanbod af	onbekend	TenneT	niet ingezet; voor teruglevering wel 1 MW
Niet-vaste contracten voor nieuwe afnemers in Den Bosch	de afnemer gaat uit in de knelpunturen	50 MW extra: in 2033 ongeveer 600-1.500 uur uit bij de hoge grens bij Waalwijk, 1.700-3.300 uur bij de lage (eigen schatting)	Enexis, in afstemming met TenneT	niet onderzocht in het TenneT-rapport
Tijdsduurgebonden contract voor een grote afnemer op 150 kV	hooguit 15 % van de tijd beperkt	orde 110 MW (40-190) bij de hoge grens bij Waalwijk; vrijwel 0 bij de lage (eigen schatting)	TenneT	niet onderzocht in het TenneT-rapport
Stroomsturing in Waalwijk	verdeelt de stroom anders over de circuits	volgens TenneT verlichting op beide verbindingen, maar niet genoeg; zit al in TenneT's berekening	TenneT	gepland 2027-2028
Het stuk Helmond Oost – Helmond Zuid (1,5 km) verzwaren of zwaarder mogen belasten	hogere grens op knelpunt 1	30 % meer grens haalt de overschrijding op die verbinding weg (eigen schatting)	TenneT (investeringsplan)	in geen plan gevonden
Na een storing automatisch afschakelen in plaats van vooraf beperken	de grens telt alleen bij een echte storing	bij Helmond Oost en Aarle-Rixtel orde 75 MW afschakelen (eigen schatting); het Energiebesluit staat bij uitval van een circuit een onderbreking van verbruik tot 100 MW gedurende 10 minuten toe (niet zelf nagelezen)	TenneT, minister	niet toegepast; of het in een vermaasde ring mag, is niet uitgezocht
Wijchen versnellen	1.006 → 1.500 MW	elk jaar dat Wijchen eerder komt, is er dat jaar 494 MW meer	rijk (regie op de procedure volgens de brief van de Metropoolregio Eindhoven), TenneT	uiterlijk 2036, 90 % zeker

"Eigen schatting": berekend in dit onderzoek uit de TenneT-figuren en een vereenvoudigd netmodel, met een vlakke extra afname; echte profielen geven minder uren.

Wat betekent dit voor Den Bosch?

Oplossingen in Den Bosch hebben zin, op drie manieren:

Ze lossen de knelpunten van Enexis in de stad op: station Noord (het deel dat Enexis blok A noemt, met een grens van 72 MW), station West en de middenspanningskabels. Daar lopen bestaande klanten nu tegenaan, en daar loopt de wachtlijst tegenaan zodra TenneT weer ruimte geeft.
Ze ontlasten de verbinding bij Geertruidenberg – Waalwijk, waar een Bossche MW voor ongeveer een derde meetelt (eigen schatting).
Een Bossche batterij die TenneT als regelbaar vermogen contracteert, helpt vooral bij Geertruidenberg – Waalwijk: daar is 3,2 MW batterij nodig voor 1 MW ruimte, bij Helmond ongeveer 7,5 MW (eigen schatting). TenneT schrijft zelf dat flex verder van het knelpunt minder oplevert en dat er dan meer gecontracteerd moet worden.

De wachtlijst opent pas als de zwaarste uren op beide verbindingen verdwijnen, bij Helmond en bij Geertruidenberg – Waalwijk, of als TenneT de regels anders invult. Den Bosch kan dat aankaarten bij TenneT, de ACM en het rijk; zij beslissen erover.

Vragen die Den Bosch aan TenneT kan stellen

Welke grens geldt voor Geertruidenberg – Waalwijk: 390/325 MW (figuur 2.7.3) of ongeveer 479/398 MW (bijlage 6.5.3)? Welk onderdeel bepaalt die grens?
Mag de gemeente de uurberekening van beide verbindingen als getallen inzien? Wij begrijpen dat TenneT die sinds 2024 aan de ACM levert; klopt dat?
Hoe sterk belast een MW in Den Bosch elk van de twee verbindingen? Onze eigen schatting is 0,13 op Helmond en 0,32 op Waalwijk.
Waarom staat het verzwaren of zwaarder belasten van het korte stuk Helmond Oost – Helmond Zuid in geen plan? Wat begrenst het: de draad, of een onderdeel in een station?
Wil TenneT flexibiliteit inkopen bij Helmond, Aarle-Rixtel en Waalwijk, en waar staan de 256 MW batterijen van de wachtlijst? Wat leverde de marktconsultatie op?
Waarom blijft de plicht om flexibiliteit aan te bieden voor afname op 60 MW, terwijl die voor teruglevering op 1 MW staat?
Heeft TenneT voor de ring contracten onderzocht die in de knelpunturen uit mogen, en bieden TenneT en Enexis die aan nieuwe afnemers in Den Bosch aan?
Kan de ruimte die er in 2026-2027 is tijdelijk worden uitgegeven, met een contract dat daarna niet-vast wordt?
Kunnen de Bossche stations een eigen gebied worden, met vrijgave naar hoe sterk ze het knelpunt belasten?

De volledige lijst met onderbouwing staat in de notitie.

En na 2036?

Met Wijchen krijgt het nieuwe deelnet Noordoost-Brabant 1.500 MW. Dat is een iets ander gebied dan de ring (zonder Waalwijk en Helmond Zuid), daarom wijken de getallen af van die van de ring. Op papier is het bij oplevering al vol: in 2035 rekent TenneT er met 1.105 MW voor wie er dan is, plus 392 MW wachtlijst zonder batterijen. TenneT verwacht toch geen problemen, omdat de 228 MW batterijen op de wachtlijst in de piek stroom leveren. Meer dan vier transformatoren per 380/150 kV-station staat TenneT niet toe; een volgende stap is een tweede voeding uit het 380 kV-net, die nog in geen plan staat. Voor Den Bosch zelf is daarna een nieuw Enexis-station 's-Hertogenbosch Zuid nodig (nog in studie).

Grootste knelpunt bij veel meer vermogen

Welke informatie is openbaar?

Openbaar	Wat erin staat
Congestieonderzoek Noord-Brabant, herijking afname (2-12-2025)	Per jaar wat de ring kan, wat nodig is en wie wacht; het regelbaar vermogen in MW, uren en MWh; per uur de belasting van de knelpunten als figuur; de kosten.
Congestieonderzoek Brabant, herijking invoeding (14-4-2026)	Dezelfde verbinding bij Helmond in de richting van teruglevering (zomer, zon).
TenneT-investeringsplan 2026, projectviewer	Projecten met jaar en fase: Wijchen, het inlussen in Helmond Oost, de kabel Geertruidenberg – Waalwijk.
TenneT-kaart met hoogspanningsverbindingen	Circuits, aanlegjaar, bovengronds of kabel. Geen grenzen, geen belasting.
ACM-ontheffingen per station	De last per station, bijvoorbeeld Helmond Oost met Aarle-Rixtel samen 185 MW.
Capaciteitskaart van Netbeheer Nederland	Wachtrij en status per gebied.

Niet openbaar: de uurberekening als getallen, de grens en het begrenzende onderdeel per verbinding, de gemeten belasting, de profielen die Enexis per station aan TenneT levert, en hoe sterk elk station elke verbinding belast. Volgens een niet zelf nagelezen bron levert TenneT de uurgegevens sinds 2024 aan de ACM; een Woo-verzoek bij de ACM of een verzoek via de Brabantse Aanpak Netcongestie zijn mogelijke routes.

Hoeveel MWh moet een batterij leveren?

In 2033 moet een batterij circa 520 MWh leveren om elke overschrijding op Helmond Oost – Helmond Zuid weg te nemen (bandbreedte 350 tot 1.100 MWh), en circa 380 MWh op Geertruidenberg – Waalwijk (300 tot 700 MWh; eigen uitlezing). Bij de stations Helmond Oost en Waalwijk zijn dat batterijen van circa 630 en 650 MWh, samen circa 1.300 MWh (eigen schatting).

De berekening gaat over de hoeveelheid energie die de batterij levert (MWh), niet over hoe snel ze dat kan (het vermogen in MW). Per uur is geteld hoeveel MW de berekende stroom boven de grens uitkomt, opgeteld tot MWh per dag. De grens is 218 MW in de winter en 186 MW in de zomer voor Helmond Oost – Helmond Zuid, en 479 MW in de winter en 398 MW in de zomer voor Geertruidenberg – Waalwijk (bijlage 6.5.3; eigen meting, want daar staat geen getal bij). De batterij laadt alleen in de uren waarin de verbinding onder de grens blijft, met een rendement van 90 % (aanname). TenneTs figuur geeft niet voor elk uur een punt. Daarom staan er drie schattingen: een lage, een hoge en het midden daartussen.

Zwaarste dagen

De grafiek toont per uur de belasting bij uitval van de verbinding ernaast, volgens de berekening van TenneT. De dikke trappenlijn is de middenschatting. Het grijze vlak met gestippelde randen loopt van de lage tot de hoge schatting. De rode streepjeslijn is de grens; het deel boven de grens is gearceerd. In de weekweergave staat boven elke dag hoeveel MWh boven de grens komt (middenschatting). Uren waarin de stroom de andere kant op loopt, staan op 0. Bron: TenneT 2-12-2025, figuur 2.7.2 en 2.7.3 (p. 40), per uur uitgelezen met onderzoek\scripts\digitaliseer_tennet_ring.py; MWh per dag met onderzoek\scripts\ring_batterij.py. Voor 2029 loopt het grijze vlak van het laagste tot het hoogste punt van elke pixelkolom in bijlage 6.5 (ongeveer 4 uur, onderzoek\scripts\digitaliseer_tennet_bijlage.py); een middenschatting is er niet. De groenblauwe streep-puntlijn is warmtemodel C per uur (eigen model, weer van 2024, onderzoek\scripts\thermische_grens_ring.py). Tijdas: uur 0 = 1 januari 00:00 (aanname).

De zwaarste dagen als tabel

Helmond: 521 MWh, meer dan op de zwaarste dag. Op de zwaarste dag, 19 november, komt de stroom overdag in één aaneengesloten blok 459 MWh boven de grens (lage en hoge schatting: 329 tot 715 MWh; eigen uitlezing). Daarnaast zijn er drie zware dagen achter elkaar, 15 tot en met 17 januari, met te weinig ruimte onder de grens om tussendoor weer vol te laden. Daardoor moet de batterij 521 MWh leveren (354 tot 1.059 MWh).

Geertruidenberg – Waalwijk: twee pieken op één dag, samen 380 MWh. De zwaarste dag is 20 november, met 383 MWh boven de grens (299 tot 706 MWh; eigen uitlezing). De stroom gaat die dag twee keer over de grens. Daartussen zit de verbinding één uur net onder de grens, 4 MW eronder. Bijladen tussen de pieken levert dus vrijwel niets op, en de batterij moet 380 MWh leveren (295 tot 703 MWh).

Op welke plek de batterij staat, telt mee. Een batterij staat bij een station en ontlast de verbinding minder dan ze levert, omdat een station ook via andere verbindingen stroom krijgt. Bij Helmond Oost is 1,2 MW batterij nodig voor 1 MW ontlasting van Helmond Oost – Helmond Zuid, bij Waalwijk 1,7 MW voor 1 MW ontlasting van Geertruidenberg – Waalwijk. Bij 's-Hertogenbosch Noord is dat 7,5 MW voor de verbinding bij Helmond en 3,2 MW voor die bij Waalwijk (eigen schatting; waar helpt een batterij het meest?). De MWh gaan in dezelfde verhouding omhoog: in Den Bosch is circa 3.900 MWh nodig voor de verbinding bij Helmond en circa 1.200 MWh voor die bij Waalwijk.

MWh die een batterij moet kunnen leveren in 2033: middenschatting, tussen haakjes de lage en de hoge schatting (eigen uitlezing van TenneT 2-12-2025, figuur 2.7.2 en 2.7.3; plek: eigen schatting, 9-10-2026)
Plek	Helmond Oost – Helmond Zuid	Geertruidenberg – Waalwijk
op de verbinding zelf	521 MWh (354 tot 1.059)	380 MWh (295 tot 703)
batterij bij Helmond Oost	626 MWh (424 tot 1.271)	–
batterij bij Waalwijk	–	646 MWh (502 tot 1.195)
batterij bij 's-Hertogenbosch Noord	3.910 MWh (2.652 tot 7.945)	1.215 MWh (945 tot 2.249)

Een andere grens bij Waalwijk verandert de uitkomst sterk. Ligt de wintergrens 9 MW hoger, op 487,8 MW, dan is op de verbinding 331 MWh nodig in plaats van 380 MWh (248 tot 644 MWh). De zwaarste dag is dan 29 oktober, omdat tot 1 november de zomergrens geldt. TenneT tekent in figuur 2.7.3 een lagere grens: 390 MW in de winter en 325 MW in de zomer (pieken en dalen). Daarmee zit de verbinding dagen achter elkaar boven de grens. Op de verbinding is dan 4.783 MWh nodig (3.595 tot 8.283 MWh), bij Waalwijk 8.131 MWh.

Deze batterijen dekken alleen de groei die TenneT zelf doorrekent: meer verbruik van wie nu is aangesloten, nieuwe woningen, warmtepompen en laadpalen. De wachtlijst, 446 MW in de hele ring, komt daar nog bij en is hier niet doorgerekend.

Bronnen en voorbehouden

Alle cijfers met bron, tabel en pagina: notitie Het TenneT-knelpunt richting Helmond.
TenneT, Congestiemanagementonderzoek Noord-Brabant herijking afname, PU-AMN 25-293, 2-12-2025: tabel 2.3.2, 2.7.2-2.7.5, figuur 2.7.2 en 2.7.3, §3.5, §6.2.
De uurreeks van 2033: tennet-ring-uurreeks.csv.
"Eigen schatting" betekent: berekend in dit onderzoek, niet door TenneT. De gevoeligheden per station komen uit een vereenvoudigd netmodel met geschatte lijngegevens; de orde klopt met TenneT's piek bij Helmond, de precieze waarden niet zeker.
De MWh voor een batterij zijn een schatting met een band. TenneTs figuur bevat alleen voor ongeveer 40 % van de uren een punt (eigen uitlezing). De lage schatting trekt een rechte lijn tussen de punten, de hoge zet elk ontbrekend uur op het hoogste punt ernaast, en de middenschatting is het gemiddelde. TenneTs tabel 2.7.3 telt voor de hele ring 23.808 MWh regelbaar vermogen; dat past beter bij de hoge schatting dan bij de lage. De vorm van de figuur wijst de andere kant op: het tekenprogramma laat alleen punten weg die vrijwel op een rechte lijn liggen, en dat past beter bij de lage schatting. Zeer waarschijnlijk (80-95 %, eigen schatting) liggen de uurgetallen van TenneT zelf, die niet openbaar zijn, tussen de lage en de hoge schatting.
De grens bij Waalwijk is gemeten in een figuur zonder getal. Bijlage 6.5.3 tekent de grens als rode lijn zonder getal. Gemeten in pixels ligt die op 479 MW in de winter en 398 MW in de zomer (eigen meting, 9-10-2026).
Vermogen en samenspel van de batterijen zijn niet meegerekend. De batterij moet ook genoeg MW leveren: minstens de grootste overschrijding, 64 MW bij Helmond en 80 MW bij Waalwijk (eigen uitlezing), keer de factor van de plek. Een batterij bij Helmond ontlast ook de verbinding bij Waalwijk en andersom; hoeveel dat scheelt, is niet doorgerekend. Samen zijn ze dus hooguit de som.
De datums zijn een aanname. Uur 0 is gelezen als 1 januari 00:00. Dat bepaalt alleen welke datum bij een dag hoort. De wissel tussen zomer- en wintergrens staat in de TenneT-figuur zelf, op uur 2160 en 7296; met deze aanname is dat 1 april en 1 november, zoals TenneT de seizoenen beschrijft. De MWh hangen dus niet van de aanname af.
Berekening van de MWh: notitie §6.1, met onderzoek\scripts\ring_batterij.py.
2029 is uit plaatjes gelezen, grover dan 2033. Bijlage 6.5.2 en 6.5.3 tonen elk jaar als plaatje van 2483 bij 1063 pixels; een pixelkolom beslaat ongeveer 4 uur. Per dag is het drukste en het rustigste uur af te lezen, per uur niet. Getoetst op de verbinding bij Helmond, waarvan de bijlage ook 2033 toont: het drukste uur per dag wijkt in de mediaan 0,2 MW af van de uitlezing van figuur 2.7.2, op 80 % van de dagen tussen 2,7 MW lager en 5,3 MW hoger (eigen uitlezing, 11-10-2026). De bijlage telt 59 dagen boven de grens waar figuur 2.7.2 er 69 geeft: dagen die er maar net overheen gaan, vallen weg. Uren en MWh boven de grens zijn voor 2029 een band van ondergrens (alleen wat zeker boven de grens zit, minstens het drukste uur) tot bovengrens (elk uur in een pixelkolom die boven de grens komt, op het hoogste punt).
De uitlezing van 2029: tennet-ring-uurband-2029.csv, per uur het laagste en hoogste punt van de pixelkolom waarin dat uur valt.
Warmtemodel C is een eigen model, geen grens van TenneT. Draadsoort, hoogste draadtemperatuur, het weer waarbij TenneT de vaste grens berekende en de wind bij de draad zijn aangenomen. De zes aangenomen draadsoorten geven in 2033 bij Helmond 16 tot 189 uur boven C en bij Waalwijk 7 tot 137; de lijn is hun gemiddelde. Het weer is dat van 2024 en achteraf bekend; TenneT kan zo'n grens niet vooraf toezeggen. Bepaalt een onderdeel in een station de grens, dan beweegt die niet met het weer mee.
Bij Waalwijk is warmtemodel C opgeschaald van Helmond. Dezelfde zes draadsoorten en hetzelfde referentieweer als bij Helmond, opgeschaald naar de grens van bijlage 6.5.3 (479 / 398 MW), met het weer van KNMI Gilze-Rijen en Herwijnen. De verbinding is ongeveer 17 km bovengronds met een kabelstuk van ongeveer 0,3 km uit 2013 (TenneT-kaart, eigen meting). De kabel is niet meegerekend; begrenst hij, dan levert het weer daar weinig op.
Warmtemodel C per uur: thermische-grens-ring-uur.csv; de werkwijze bij Helmond: notitie Thermische ruimte van de verbinding Helmond Oost – Helmond Zuid.